یاتاقان در ماشین چیست؟
یاتاقانها از جمله قطعات ضروری و بسیار حساس در ساختار فنی خودرو هستند که نقش مهمی در کاهش اصطکاک میان اجزای متحرک ایفا میکنند. در خودروها از انواع مختلف یاتاقان و بلبرینگ استفاده میشود، اما یکی از مهمترین آنها، یاتاقانهایی هستند که در موتور قرار دارند. این یاتاقانها بهطور خاص بین میللنگ و شاتون تعبیه شدهاند تا مانع از تماس مستقیم این دو قطعه شده و حرکت روان آنها را تسهیل کنند.
در حقیقت، یاتاقان موتور باعث میشود تا میللنگ بتواند با کمترین مقاومت بچرخد و نیروی تولیدشده از احتراق، بهدرستی به سایر بخشهای سیستم انتقال قدرت منتقل شود. در کنار یاتاقانها، روغن موتور نیز وظیفه روانکاری را بر عهده دارد؛ این دو عامل به صورت مکمل، از سایش و خوردگی قطعات داخلی موتور جلوگیری کرده و نقش مهمی در افزایش طول عمر موتور ایفا میکنند.
اگر به هر دلیلی مانند کاهش سطح روغن، استفاده از روغن بیکیفیت، یا فشار بیش از حد به موتور، فرآیند روانکاری مختل شود، یاتاقانها دچار افزایش دما و تغییر شکل میشوند. زمانی که این قطعه نتواند وظیفه خود را بهدرستی انجام دهد، اصطکاک میان میللنگ و شاتون به شدت افزایش یافته و در نهایت منجر به بروز پدیدهای به نام «یاتاقان زدن» میشود.
در این شرایط، راننده ممکن است با صداهای غیرعادی از موتور، کاهش قدرت، یا حتی توقف کامل خودرو مواجه شود. ادامه رانندگی با خودرویی که یاتاقان زده، میتواند به خرابی کامل موتور منجر شده و هزینههای بسیار سنگینی را به دنبال داشته باشد. بنابراین، شناخت دقیق عملکرد یاتاقان، نقش آن در موتور و علائم خرابی، برای هر مالک خودرویی حائز اهمیت است.
همچنین بخوانید: راهنمای جامع انتخاب و تعویض شمع خودرو تویوتا
نقش یاتاقان در موتور خودرو
یاتاقان یکی از قطعات مهم در سیستم فنی خودرو است که نقش اصلی آن، کاهش اصطکاک بین قطعات متحرک موتور و تسهیل حرکت نرم و روان آنها میباشد. یاتاقانها معمولاً در بخشهای مختلفی از خودرو مورد استفاده قرار میگیرند، اما مهمترین کاربرد آنها در موتور خودرو و بهویژه در محل اتصال میللنگ و شاتون است.
در فرآیند عملکرد موتور، میللنگ و شاتون بهطور مداوم در حال چرخش و حرکت هستند. اگر این قطعات بدون واسطه به یکدیگر متصل باشند، اصطکاک شدید میان آنها باعث افزایش دما، سایش شدید و در نهایت خرابی سریع موتور خواهد شد. اینجاست که یاتاقان وارد عمل میشود. یاتاقان با ایجاد یک لایهی نازک بین سطوح فلزی، مانع از تماس مستقیم آنها شده و با کمک روغن موتور، عمل روانکاری و خنککاری را انجام میدهد.
یاتاقان زدن خودرو چیست؟
یاتاقان زدن یکی از جدیترین آسیبهایی است که ممکن است برای موتور خودرو رخ دهد. این مشکل زمانی به وجود میآید که یاتاقانها به هر دلیلی از فرم استاندارد خود خارج شده یا دچار آسیب شوند؛ به گونهای که فاصله مناسب میان آنها و میللنگ از بین برود. در چنین شرایطی، لایه روغن که نقش روانکاری بین یاتاقان و میللنگ را بر عهده دارد، دیگر نمیتواند بهدرستی عمل کند و اصطکاک مستقیم بین این دو قطعه افزایش مییابد.
اگر یاتاقان به سطح میللنگ بچسبد یا بیش از حد به آن نزدیک شود، دوران میللنگ با اختلال مواجه شده و حرکت موتور سنگین میشود. ادامه این وضعیت میتواند به قفل شدن موتور و از کار افتادن کامل پیشرانه منجر شود.
در مواردی نیز ممکن است یاتاقانها به دلیل فرسایش، سایش یا خوردگی، ضخامت استاندارد خود را از دست بدهند و نازکتر از حد مجاز شوند. این مسئله موجب از بین رفتن لقی استاندارد بین یاتاقان و میللنگ میشود و نتیجه آن، لرزشهای غیرعادی و تولید صدایی شبیه به «تقتق» یا «لقلق» از ناحیه موتور است.صدایی که معمولاً هنگام شتابگیری یا دور بالای موتور بیشتر به گوش میرسد.